چۆنێەتى پاراستنى ددان لە کلۆر بوون


ئا: ئیسرا رزگار 

ددان وەک بەشێکى سەرەکى جەستە هەموو کات پێویستى بە خزمەت و گرنگى پێدانە و دەبێت بەبەردەوامى پاک وخاوێن رابگیرێت، بەمەبەستى وەرگرتنى رێنمای تەندروستى ددان،  د.رەوا جمال عبدول پزیشکى پسپۆرى ددان و شەویلگەئاگادارمان دەکاتەوە .

تەندروستى پێشمەرگە : کلۆر بوونى ددان چیە ؟
د. روا جمال عبدول :کلۆر بونى دان واتا هەوکردنى دان یان ترشاندنى ئەو شانانەى دان، کە پێک هاتوە لە مینا وعاج کرۆک .

تەندروستى پێشمەرگە : هۆکارەکانى کلۆر بوونى ددان چین ؟ 
د. روا جەمال عبدول:چەند هۆکارێک هەن کە گرنگترینیان ئەوەیە بەشێوەیەکى  بەردەوام وباش ددانەکان نەشۆرێن وخزمەت نەکرێن وپاک  رانگیرێن یان ئەوتا هەندێ گرفت لە پێک هاتەى جینى  ددانى ئەوکەسەیا هەیە کە دانەکانیان ئێسکى لاوازە و زووتووشى هەوکردن ولەناوچوون دەبێت  یان بەبۆنەى کەمتەرخەمی یەوە  بەداخەوە هەندێ کەس لە کۆمەڵگاکەمان لەڕوى تەندروستیەوە هۆشیارى تەندروستیان نیە .

تەندروستى پێشمەرگە : تەمەن تا چەند کاریگەرى هەیە لە سەر کلۆر بوونى ددان ؟
د. روا جەمال عەبدول : تەمەن کاریگەریەکى ئەوتۆی نیە لەسەر کلۆر بوونى دان بەڵام تەمەن وادەکات کە وردە وردە شانە چالاکەکان  کە بۆ نمونە دەمارەشانە وملولەکانى خۆێن لە ناو دان خۆراک ئەدا بە دانەکان ئەمانە وردە وردە چالاکیان کەم دەبێتەوە و سست دەبن بەردەوام چینەکانى  ژێر مینا کە عاجى پێ دەوترێ بەردەوام  دروست دەبن ودەنیشێَنە سەریەک ئەمەش وایلێدیت کە قەبارەى دەمارە شانە وملولە خوێنەکان زۆر بچوک دەبنەوە ئەوکاتە  دانەکان هەستیاریان وەکو دانێکى گەنج کە تەمەنى 25 بۆ 30 سالە بەو شێوەیە هەستیار نابێت .

تەندروستى پێشمەرگە ئایا نەخۆشیەکانى پووک کاریگەرى هەیە لەسەر کلۆر بوونى دان ؟
د. روا جمال عبدول: نەخۆشیەکانى پوک ئەگەر بەشێوەیەکى راستەوخۆ نەبێت ئەوە ناراستەوخۆ  کاردەکاتە سەر پووک ، یەکێک لە نەخۆشیەکانى پوک  هەوکردنى پوکە ( پوکە سۆیە ) ئەمە ئەگەر چارەسەر نەکرێت تەشەنە ئەسەنێ ئەو هەوکردنە لەریگەى بکتریاکانەوە دروست دەبێ کار دەکەنە سەر رەگى ددان و  یەکیک لەگرفتەکان لەوانەیە تووشی کلۆر بوونى ددانى بکات .

تەندروستى پێشمەرگە :ئایا هەر ددانێک  کە تووشى کلۆر بون بوو پێویستە دەست بەجێ هەڵبکێشرێت یاخود شێوازى تر هەیە بۆ چارەسەرکردنى وەک ( پرکردنەوە ،دەمار بڕین)؟
د. روا جەمال عبدول :خۆشبەختانە ئیستا کە ددانێک کلۆر دەبێت یان ئەگەر کێشەى گەورەترى هەبێ و کلۆرى، مەرج نیە یەکسەر هەڵبکێشرێ ئێستا  چەندەها رێگەى  زانستى  وکاریگەر هەیە بۆ چاەسەرکردنى  یان بنبڕ کردنى ئەو کێشانە  بۆ نمونە پرکردنەوەى  ددان یان دەرهینانى دەمارى رەگى ددان واتا (قەتع اعێاب ) ئەمانە  ڕێگەى زۆر کاریگەر و سەرکەوتوون بۆ چارەسەرکردنى ئەو ددانانەى کە زەرەرێکى  زۆرى لێ کەوتوە  یان بەشێکى زۆرى مینا وعاجى دانەکە نەماوە  ئەم رێگانە زۆر ئاسانترە  وکاریگەر ترە  وەک لەوەى کە ددانەکە هەڵبکێشرى .

تەندروستى پێشمەرگە :زۆر کەس دواى پرکردنەوەى ددانێکى  کلۆر هەر ئازارى هەیە هۆکارى ئازارى  دان دواى  پرکرددنەوە چیە ؟
د. روا جەمال عبدول :زۆر جار  دواى پرکردنەوەى ددان ئەو کەسە ئازارى هەر دەمێنێت، ئەمە چەند هۆکارێکى هەیە یەکەمیان پڕکردنەوەکە قوڵە نزیکە لە دەمارە شانەکان  وملولەکان کە ئەمەش ساردی وگەرمی بەردەوام  ئەگوازێتەوە بۆ دەمارە شانەکان و هەستیار دەبێت و ئازارى بۆ دروست دەکات، یان ئەوەتا ئەو پڕکردنەوەیە بەشێوەیەکى بەرز دروست کراوە  وبەردەوام بەرکەوتنى هەیە لەگەڵ دانەکەى بەرامبەرى پەستانێکى زیاتر دەکەوێتە سەر ئەو خاڵە و ئازاریًکى زۆرى بۆ دروست دەکات، یاخود  کلۆرەکە بەشێوەیەکى  باش پاک نەکرابێتەوە وپرکرابێتەوە واتا پێش ئەوەى پرکردنەوەکە بکرێت دەبێ پزیشک دڵنیا بێت لەوەى بەتەواوەتى هەموو کلۆرى ئەو دانەى پاک کردبێتەوە ئەگینا دووبارە سەر لەنوى کلورى دروست دەبێتەوە ئازار بەردەوام دەبێت .

تەندروستى پێشمەرگە : بەکار هێنانى چ جۆرە فڵچەیەک تەندروستە ؟
د. روا جەمال عبدول : ئەوەى  کە گرنگە هەندیک خالە  یەکەم تاڵەکانى ئەو ریشاڵانەى فلچەکە پێویستە نەرم بێت  بۆ ئەوەى بە هیچ شێوەیەک ئەزێتى شانە نەرمەکانى پوک ومەڵاشو ناو دەم بەگشتى نەدات  زیان بە میناى ددانەکە  نەگینێت.. 
تەندروستى پێشمەرگە : شتنى ددان دەبێت چۆن بیت وچەند جار بێت لە رۆژێک دا؟
د.روا جەمال عبدول: بەشێوەیەکى گشتى پێویستە بەلایەنى کەمەوە چوار بۆ پینج خولەک کاتى ددان شتن بێت نابێت پەلەمان بیت بە چەند چرکەیەک ددانەکانى پێشەوە بشۆیت لەبەر ئەوەى بەس ئەوە دیارە بایەخ بەددانەکانى تر نەدەین ، دەبێت بایەخ بەهەموو ددانەکان بدەین وەکو یەک دیوی دەرەوە ى ددانەکان دیوی زمان  کە دیوى ناوەوەى ددانەکانە سەر روى ددانەکان بەشێوەیەکى بازنەى فلچە بەسەر خرێکان بهێنرێ  و بشۆردرێت،دیوى دەرەوەى ددانەکانى پێشەوە بەشێوەیەکى ئاسۆى ددانەکان بشۆرێت  دەتوانرێت  بەشێوارى ستوونى  لەسەرەوە بۆ خوارەوە فلچەکە بهێنرێت بە دداندا  و پێویستە فڵچەکە نەرم بێت لەشێوەى مەساج کردن بەکار بهینرێت ، گرنگە 2 مانگ جارێک  فلچەى ددان شتنەکەمان بگورێن.

تەندروستى پێشمەرگە : سوودی بەکارهێنانى پەتى ددان چیە ولە چ کاتێکدا بەکار بهێنرێت ؟
د.روا جمال عبدول:بەکارهێنانى پەت گرنگە، بەتایبەتى دواى نان خواردن ، گرنگە دواى هەر ژەمە نان خواردنیک یان لە نیوان ژەمەکان هەر شیرینیەک یان میوە یان هەر خواردنیک بخورێت دەبێت بەکار بهێنرێت، باشتر وایە رۆژانە  2 بۆ 3 جار ددانەکانمان بشۆین چونکە ددانەکانمان بەشێوەیەکى تووند لکاون بەیەکەوە بەشتن پاک ناکرێتەوە واتا نیوانى ددانەکان بە فلچە پاک ناکرێتەوە باشتر وایە  بە داوى پزیشکى پاک بکرێتەوە .


AM:09:12:03/11/2019




ئه‌م بابه‌ته 115 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌